|
U bent hier: Home › De Leestafel › Leesvoer › Belonen en straffen
Belonen en straffen
Wat is belangrijker tijdens de opvoeding van de hond, de beloning of de straf? Hieronder zal ik proberen een antwoord op deze vraag te geven.
Timing
Voor zowel de beloning als de straf is de timing van het grootste belang. Een beloning die na 2 seconden gegeven wordt heeft niet het effect dat de baas zou willen dat het heeft. Hij beloont dan namelijk niet het gewenste gedrag. Honden leven van moment tot moment. Het ene moment zijn ze met iets bezig en het volgende moment weer met iets anders. Dan zijn ze ook alweer vergeten wat ze het moment ervoor hebben gedaan. Als U dus wilt belonen dat de hond gaat zitten dan zult U hem de beloning moeten geven op het moment dat hij is gaan zitten. Is hij intussen gaan liggen en U geeft hem de brok dan heeft U het liggen beloond. Hetzelfde geldt voor een correctie. Als de hond even tegen U opspringt, onmiddellijk weer op 4 poten terecht komt en U zegt FOEI, dan heeft de hond niet begrepen dat het Uw bedoeling was om het springen te corrigeren. Het laatste wat hij deed was namelijk staan.
Straffen/corrigeren
Stem
Een straf die op het juiste moment en op de juiste wijze gegeven wordt, leert op den duur wat de hond niet moet doen. Er kan gestraft worden met de stem. Niet door te gaan schreeuwen tegen de hond, want dat heeft namelijk geen enkele zin. Hij hoort namelijk uitstekend want hij heeft een veel beter gehoororgaan dan wij mensen. U straft de hond door de hoogte van Uw stem aan te passen want U straft met een lage stem. De toon maakt de muziek. U kunt met een hoge stem de hond vertellen dat hij het vervelendste mormel is wat er rond loopt en dat U hem naar het asiel gaat brengen en hij zal vrolijk staan kwispelen omdat U in zijn ogen zo gezellig tegen hem doet. En vertelt U hem omgekeerd met een lage stem dat hij braaf is dan zal hij waarschijnlijk een lagere houding aannemen omdat de toon van Uw stem aangeeft dat U boos bent. De hond begrijpt de toon, niet de woorden.
Aankijken
Boos aankijken is ook een manier van straffen. Zeker als het een gevoelige hond betreft. Vaak hoeft er dan niet eens iets gezegd te worden en de hond weet al hoe laat het is. Wees hier echter voorzichtig mee met een dominant - agressieve hond, want misschien gaat hij de uitdaging wel aan. Een straf zal dus altijd aangepast moeten zijn aan de aard van de hond. Probeer ook trouwens nooit een hond te straffen die in een hoek gedreven is of bijvoorbeeld onder de bank verstopt zit. Als hij geen kant meer op kan dan is het heel goed mogelijk dat hij in die situatie bijt. Hij kan dan namelijk niet meer vluchten.
Negeren
Een andere manier van corrigeren is het negeren van het ongewenste gedrag. Gedrag wat beloond wordt zal de hond gaan herhalen. Gedrag wat genegeerd wordt verdwijnt naar de achtergrond. Ik zal een voorbeeld noemen. Als een hond heel veel in huis loopt te blaffen en U schreeuwt elke keer dat hij zijn snuit moet houden dan bent U op dat moment toch met hem bezig. En negatieve aandacht is ook aandacht. Sommige honden gaan ook daarvoor en doen alles om maar aandacht van de baas te krijgen. Beter is het om in dit geval de hond te negeren en eventueel de kamer uit te gaan. De hond staat er dan in zijn eentje voor, krijgt de roedel niet mee en zal eerder ophouden met blaffen.
Niet belonen
Het onthouden van een beloning is ook een vorm van corrigeren, of beter gezegd, van op een andere manier leren.. Als voorbeeld noem ik hierbij de voerbak. Het is handiger als de hond even gaat zitten als hij zijn voer krijgt zodat U rustig de kans krijgt om de bak op de grond te zetten, dan dat hij de voerbak uit Uw handen springt. U komt er aan met de voerbak en geeft het commando "zit". Zodra de hond overeind komt dan verdwijnt de voerbak weer een stukje en pas als hij rustig blijft zitten krijgt hij zijn voerbak op de grond als beloning.
Schrikken
U kunt de hond ook laten schrikken door bijvoorbeeld een sleutelbos achter hem op de grond te gooien op het moment dat hij op het punt staat om iets te gaan doen wat niet mag. Of U besproeit hem met de straal van een waterpistool of een plantenspuit. Zorg erbij dat het voor de hond niet duidelijk is waar dit vandaan komt. Want anders loopt U het risico dat hij het ongewenste gedrag niet vertoont als U er bij bent, maar op andere momenten wel.
AU
En bijt een pup in zijn enthousiasme iets te hard gil dan AU en loop dan weg! Als een pup een andere pup te hard bijt dan begint deze ook heel hard te piepen en stopt met spelen. De boosdoener stopt dan ook onmiddellijk met het harde bijten. Zo leert een pup dat hij niet zo hard moet bijten want anders is het uit met de pret.
Overhangen
Ook over de hond heen staan of hangen geeft aan dat U niet blij bent met wat hij op dat moment aan het doen is. Dit is wel iets om rekening te houden als U met de hond aan het trainen bent. Dan moet U er dus aan denken dat U niet over de hond heen hangt omdat hij anders het idee heeft dat hij iets doet wat U niet goed vindt.
Nekvel
Voor ernstige overtredingen en dan bedoel ik bijvoorbeeld grommen naar de baas, kan de hond in zijn nekvel gepakt worden. Schudt hem daarbij niet door elkaar want dat is prooi schudden. Een dier wat een prooidier wil doden schudt hem namelijk door elkaar om zijn nek te breken. En dat idee wil U Uw hond natuurlijk niet geven, U wilt alleen dat hij ophoudt waar hij mee bezig is. Bij het grommen moet U natuurlijk wel onderscheid maken in het soort grommen. Gromt hij bijvoorbeeld als hij aan een flosstouw loopt te sjorren (het zogenaamde spelgrommen) of gromt hij omdat hij Uw gezag ter discussie stelt? In het eerste geval is er niets aan de hand en in het tweede geval is er een probleem.
Slipketting
Vroeger werd er heel veel gebruik gemaakt van een slipketting om de hond het e.e.a. af te leren of aan te leren. Het is me nog steeds niet duidelijk welke van de twee men het meest voor ogen had. In een ander stukje leesvoer kunt U lezen waarom dat niet de beste keuze is.
Niet
Straffen als slaan en schoppen begrijpt een hond niet. Heeft U wel eens een hond gezien die een andere hond een schop gaf? Ik niet. Een straf die hij niet begrijpt heeft een ander effect dan U denkt. De hond zal U namelijk eng gaan vinden. Slaan en schoppen zijn een uiting van de eigen frustratie en zijn er niet op gericht om de hond er iets van te laten leren. Niet doen dus. Bij de KCF zijn slaan en schoppen e.d. absoluut niet toegestaan.
Belonen
Gedrag wat beloond wordt gaat de hond herhalen. De beste beloning voor de individuele hond is datgene wat de hond als een beloning ervaart.
Voer
Voor de meeste honden is dat voer. Een lekker hapje van het een of het ander. U geeft het commando zit, de hond gaat zitten en krijgt direct een brokje als beloning. U kunt het brokje natuurlijk ook gebruiken om te sturen. U houdt het brokje voor zijn neus en beweegt het vervolgens langzaam naar achteren in de richting van de staart. De hond blijft met zijn neus bij het brokje, doet zijn kop achterover en gaat door vanzelf zitten en ja hoor, hij krijgt het brokje. U kunt ook extra lekkere beloningen gebruiken voor nieuwe oefeningen. Een stukje hondenworst bijvoorbeeld of een stukje kaas. Bij de meeste honden is succes dan verzekerd.
Knuffel
Andere honden vinden het weer heel fijn als ze van de baas een knuffel krijgen. De knuffel op het moment dat hij iets goed doet is dan de beloning. Maar er zijn ook honden die het moeilijk vinden om een knuffel te krijgen. Voor zo'n hond moet U dus op zoek naar een andere beloning.
Stem
En weer anderen zijn heel gevoelig voor een positief geluid van de baas. Als de baas met een vrolijke, hoge stem "braaf" zegt, dan zie je ze als het ware een beetje groeien. Het voordeel van het gebruik van de stem als beloning is dat dit heel snel uitgevoerd kan worden. Je zegt nu eenmaal sneller braaf dan dat je de hond iets lekkers geeft. Bovendien kunnen de brokjes in je zak op zijn, maar je stem heb je altijd bij je.
Spel
En dan zijn er honden die er helemaal voor gaan als ze even mogen spelen. Eerst een stukje netjes volgen en vervolgens even gek doen achter een balletje aan o.i.d. Leuk toch! Inspannen en ontspannen.
Aandacht geven
Zoals reeds hierboven is gezegd wordt aandacht geven aan de hond op zich als een beloning ervaren. Dat kan positieve aandacht zijn, maar ook negatieve aandacht, zoals mopperen.
Belonen of straffen
Een straf die op de juiste wijze en op het juiste moment wordt gegeven en die ook een straf is die een hond begrijpt, leert de hond wat hij niet moet doen. Een beloning, op de juiste wijze en het juiste moment gegeven en die hij als beloning ervaart leert de hond wat hij wèl moet doen. Het gedrag wat beloond wordt gaat de hond herhalen en ander gedrag verdwijnt op den duur. Daarmee is het antwoord gegeven. De beloning is vele malen belangrijker dan de straf. Wanneer een hond op een positieve manier wordt opgevoed dan zal hij graag voor de baas werken. Beter dan dat hij het onder dwang zou doen. Voor welke baas zou U zelf liever werken? Voor een baas die de hele dag tegen U loopt te brullen dat U het niet goed doet of voor een baas die U een goed salaris betaalt en die zegt dat U Uw werk goed doet? Honden zijn ook sociale dieren en reageren daarom goed op beloning en genegenheid. Het werken met de hond op een positieve manier is voor de baas ook veel leuker. Daarnaast moet in het oog gehouden worden dat voorkomen beter is dan genezen. Het is beter om in te grijpen op een moment dat de hond op het punt staat om iets te gaan doen, dan achter de feiten aan te hollen.
©Marjon Ploeger
|